Nhà thờ An Bình

Lược sử Giáo xứ An Bình

1. Lịch sử hình thành

Lịch sử hình thành của giáo xứ An Bình (Gò Quao) rất phức tạp, nhất là vào những giai đoạn đầu, họ đạo đã trải qua một quá trình gian nan để được như ngày nay. Dựa trên ký ức của các vị lão thành như ông Laurensô Nguyễn Văn Dậm (sinh năm 1900) và ông Giuse Nguyễn Bá Vạn (sinh năm 1900, mất ngày 26/10/1977) đã từng sống ở đây, để phác họa một chặng đường dài của lịch sử họ đạo.

Nhà thờ An Bình trước khi trùng tu

Giáo xứ An Bình ngày xưa gọi là họ Gò Quao, địa bàn nằm cách quốc lộ 61 khoảng 600m, giữa Rạch Giá và Vị Thanh, cách Rạch Giá 43 Km và cách huyện Gò Quao 5 Km. Trước đây vùng này là ven rừng U Minh nên cây cối um tùm và có nhiều thú dữ. Vùng này có được bộ mặt như hiện giờ là nhờ ông thông phán Laurensô Nguyễn Thế Giêng (quen gọi Huyện Giêng) quê Trảng Bàng, Tây Ninh. Ông là người đầu tiên có công khai phá vùng đất này khoảng năm 1889. Năm 1905 đời Cha Cố Thieux coi xứ Rạch Giá, ông Phán Giêng chiêu mộ những người từ Trảng Bàng đến khai phá tiếp, trong đó có ông Nguyễn Văn Minh là cháu ruột ông Phán. Ông Minh cất một ngôi nhà sàn cao, vì sợ cọp beo. Vào những Chúa nhật và Lễ trọng, bà con quy tụ lại nhà ông đọc kinh cầu nguyện. Lâu lâu ông biện mời được một linh mục ghé thăm làm phước như Cha Kèn, Cha Lâu. Đến nay, dân chúng vẫn thường gọi nơi đây là nền Nhà Thờ, cách nhà thờ hiện nay 1,5 km về phía Tây Bắc.

Năm 1908, một số gia đình Công Giáo chung sức dựng một ngôi nhà nguyện đơn sơ 3 gian, cột tràm, lợp lá tại địa điểm nhà thờ hiện nay. Thời gian này có các Linh Mục thay nhau tới lui làm phước như cha Cần, cha Kèn, cha Lâu, cha Sĩ, cha Đồng, cha Nhan. Thế là một họ đạo được hình thành.

Mấy năm liền mùa màng thất bát, nên một số người bỏ về xứ, nhưng số còn lại vẫn duy trì những buổi sum họp cầu nguyện. Điều khích lệ cho họ đạo trứng nước này là vẫn có linh mục viếng thăm luôn, nhất là cha Phaolô Nguyễn Thanh Cần (quê Cù Lao Giêng). Năm 1919, ông biện Minh cùng bà con trong họ chung sức dựng lại ngôi nhà nguyện 5 căn bằng cây, mái ngói, vách ván.

Họ đạo từ đây đã có nhà thờ khang trang, số giáo dân lúc này trên 100 người. Thời gian này có các cha lui tới họ đạo như cha Giỏi, cha Trí, cha Quân, cha Kính, cha Phước, cha Louis Nguyễn Hữu Lễ, cha Phêrô Lê Uy Phuông, cha Bộ, cha Hoàng. Đặc biệt, cha Gioakim Chế Thanh Trí ở Rạch Giá (1929-1933) đã lo việc xây dựng nhà thờ mái ngói, vách ván, mặt tiền bằng gạch. Rồi sau đó, cha Phaolô Huỳnh Tiến Bộ, coi họ Tràm Chẹt (Tân Bình), được Cha sở Rạch Giá là Cha Phaolô Nguyễn Phước Rơi (1956-1958) nhờ trông coi họ Gò Quao.

Họ Gò Quao Chính thức ra đời, về pháp lý thì thuộc Rạch Giá, về Sinh hoạt thì thuộc Tràm Chẹt (Tân Bình). Đời Cha Gioakim Chế Thanh Trí, Ngài đã cử ban quí chức đầu tiên của họ đạo. Thời gian này có sự thay đổi ranh giới giáo phận. Lúc đầu, họ đạo thuộc địa phận Nam Vang. Tới năm 1955 thuộc giáo phận Cần Thơ và từ 1961 thuộc Giáo Phận Long Xuyên.

Thời chiến tranh Việt – Pháp (1945-1954) đời sống tôn giáo bị lu mờ. Năm 1946-1948 cha Louis Nguyễn Hữu Lễ ở Tràm Chẹt tới lui làm phước.

Năm 1952-1955 Cha Phêrô Lê Uy Phuông về thăm và giúp đỡ họ đạo. Năm 1953, Cha Lễ và Cha Tâm từ “Bưng” trở ra ở Gò Quao giúp họ đạo một thời gian ngắn, sau đó các ngài đi tập kết.

Năm 1957, cha Bộ thấy ngôi Nhà thờ xuống cấp, đã thảo luận với cha sở Rạch Giá lúc đó là cha Phaolô Nguyễn Phước Rơi cùng với bà con họ đạo trùng tu lại ngôi thánh đường.

Năm 1959, cha Phaolô Huỳnh Tấn Hoàng, là cha Sở Rạch Giá (1958-1966) lại tiếp tục chăm sóc họ đạo.

Năm 1960, cha Phêrô Mai Linh Ngùy coi họ Tràm Chẹt cũng tới lui giúp đỡ và đắp lộ nối nhà thờ với quốc lộ 61.

Năm 1962, cha Phêrô Trần Văn Năng, coi họ Tràm Chẹt cũng có đến làm phước cho họ đạo 1 lần. Sau đó tình hình chiến sự sôi động nên vắng bóng các cha. Giáo dân sơ tán, một số ra Mong Thọ, còn một số ở lại. Sau biến cố Mậu Thân mới lục tục trở về.

Sau đó cha Giuse Nguyễn Phi Hùng coi họ Tràm Chẹt (1968- 1975) giúp đỡ họ đạo. Năm 1969, Đức Cha Micae Nguyễn Khắc Ngữ chính thức trao họ Gò Quao cho Cha Hùng coi sóc

Ngày 27/5/1969, cha Hùng và cha Antôn Dương Hữu Soạn cùng với một số quý chức tới Gò Quao. Cha Hùng tuyên bố lệnh của Đức Giám Mục chính thức nhận họ đạo Gò Quao thuộc giáo xứ Tân Bình (Tràm Chẹt).

Đầu năm 1972, cha Soạn đề nghị Đức Cha đổi tên họ đạo Gò Quao thành họ đạo An Bình, Đức Cha đã chấp thuận. Ngày 6/3/1972, Đức Cha chính thức cử cha Antôn Dương Hữu Soạn phụ trách miền truyền giáo Kiên Hưng và Kiên Long (nay là Gò Quao và Vĩnh Thuận).

Ngày 4/10/1972, cha Soạn chuyển đến ở hẳn tại An Bình để coi sóc họ đạo và lo việc truyền giáo trong vùng. Ngày lịch sử đáng nhớ là ngày 6/6/1973 Đức Cha Micae Nguyễn Khắc Ngữ đã đến thăm họ đạo và ban bí tích Thêm Sức cho 71 người. Cha Soạn đã chọn Thánh cả Giuse làm quan thầy họ đạo và chọn tước hiệu nhà thờ là Thánh Tâm Chúa Giêsu.

Ngay 24/5/1975, Vâng lệnh ĐGM, cha Soạn đã từ giã họ đạo qua Tân Bình (Tràm Chẹt) thay cha Hùng về làm cha sở Rạch Giá. Đức Cha sẽ cử một cha khác đến An Bình thay cha Soạn.

Ngày 21/6/1975 cha PX Đoàn Thái Đức đến nhận xứ An Bình theo bài sai của ĐGM giáo phận đề ngày 15/6/1975. Ngày 23/9/1975, cha Sở và bà con giáo dân đại tu lại thánh đường. Ngày 22/3/1976, cha sở cùng Ban HĐMV giáo xứ nhất trí đổi ngày lễ Bổn Mạng Giáo xứ là ngày lễ Thánh Giuse lao động 1/5, vì tất cả bà con giáo dân đều là dân lao động. Cha PX Đoàn Thái Đức coi sóc họ đạo từ năm 1975 đến đầu năm 1992. Sau đó ngài được Đức Cha chuyển về coi họ đạo Rạch Sỏi.

Cha Phêrô Vêrôna Chu Quang Tào nhận bài sai của Đức Cha coi sóc họ đạo từ ngày 25/01/1992. Đến tháng 3 năm 2003, vì lý do sức khỏe cha Tào xin Đức Cha cho nghỉ hưu tại họ đạo.

Ngày 08/3/2003, Đức Cha sai cho Cha Hiêrônimô Nguyễn Văn Ngọ đang coi họ lẻ Xáng Cụt về giáo xứ An Bình thay thế cha Tào.

Năm 2010, cha Matthia Vũ Văn Thương từ Xáng Cụt về làm cha sở An Bình thay thế cha Ngọ.

2. Số liệu giáo xứ:

- Số Giáo dân trong Họ đạo: khoảng 650 người.

- Tổng số hộ: 153 hộ.

- Số linh mục, tu sĩ xuất thân từ giáo xứ: Lm. Phanxicô Xaviê Nguyễn Phương Nam, Cha sở Họ đạo Xẻo Dầu, Huyện Giồng Riềng, Tỉnh Kiên Giang.

3. Cơ sở giáo xứ:

- Nhà Thờ hiện nay được khởi công xây dựng ngày 24/10/1993. Hoàn tất ngày 16/10/1994. Khánh thành và thánh hiến ngày 22/11/1994, dưới thời cha sở Phêrô Verona Chu Quang Tào.

- Nhà Xứ hiện nay được xây dựng tháng 3/1995, dưới thời cha sở Phêrô Verona Chu Quang Tào. Cha Hiêrônimô Nguyễn Văn Ngọ có làm một căn phòng nối vào phía đầu Nhà thờ rộng hơn 100m2 để các em học Giáo Lý và hội họp. Công trình này được thực hiện vào cuối năm 2005.

4. Các hội đoàn:

Về các Hội đoàn thì chỉ có Ca đoàn, nhưng cũng không được duy trì đều đặn. Gần đây có tổ chức lại Hội Hiền Mẫu và đào tạo Giáo Lý viên.

5. Hoạt động Tông Đồ:

- Từ thiện và xã hội: Vào những dịp Lễ Giáng Sinh, Phục Sinh và Tết Nguyên Đán có phát gạo cho người nghèo. Cho tôn lợp nhà. Làm 650m lộ bêtông và cây cầu bêtông nối khu dân cư với quốc lộ 61.

Số tân tòng hằng năm rất ít, thường là những người vào đạo để kết hôn.

..............

Vài hàng về Giáo xứ An Bình

 1. Địa chỉ :

Ấp An Thọ (ấp 5), Xã Định An, Huyện Gò Quao, Tỉnh Kiên Giang .

2. Số giáo dân :

3. Lịch sử hình thành & phát triển :

* Lịch sử hình thành Giáo Xứ An Bình rất phức tạp, nhất là vào những giai đoạn đầu. Họ đạo đã trải qua một quá trình gian nan để hình thành một xứ đạo như ngày nay. Giáo xứ An Bình ngày xưa gọi là họ Gò Quao, nằm cách Quốc lộ 61 khoảng 500 m về hướng tây. Trước đây, vùng này là vùng ven rừng U Minh, cây cối lau sậy um tùm và có thú dữ. Vùng đất này có được bộ mặt như ngày nay phải kể đến công khai phá của ông Thông phán Laurensô Nguyễn Thế Giêng, quê ở Trảng Bàng, Tây Ninh đến lập nghiệp năm 1889.

* Năm 1905, ông phán Giêng chiêu mộ người đồng hương và thân nhân đến làm ăn khai phá giúp. Do đó giáo dân Xứ An Bình hiện nay đa số là người gốc Trảng Bàng, Tây Ninh. Trong những năm này có các cha qua lại làm phước là Cha Lâu, Cha Kèn, Cha Sĩ, Cha Liêu, Cha Cần…

* Đến năm 1908, có khoảng hơn chục gia đình Công Giáo chung sức dựng một ngôi nhà nguyện (tại địa điểm nhà thờ hiện nay) nhỏ hẹp, ba căn, bằng cây lá, để bà con sum họp cầu nguyện. Thế là họ đạo thành hình, các Cha vẫn tiếp tục lui tới viếng thăm và dâng Thánh Lễ, nhất là Cha Phaolô Nguyễn Thanh Cần (quê ở Cù Lao Giêng).

* Năm 1957, cha Phêrô Huỳnh Tiến Bộ lúc đó đang coi họ Tràm Chẹt, được sự ủy nhiệm của Cha Phaolô Nguyễn Phước Rơi (cha sở Rạch Giá), Ngài đã vận động giáo dân dựng lại ngôi nhà thờ tương đối chắc chắn.

* Qua thời gian và chiến tranh, ngôi nhà thờ vẫn kiên vững bền lâu theo lòng tin của giáo dân, được các cha Giuse Hùng, Cha Antôn Dương Hữu Soạn, Cha Phanxicô Xaviê Đoàn Thái Đức tu sửa, đến thời Cha Phêrô Chu Quang Tào thì dựng lại mới hoàn toàn.

4. Nhà thờ : Xây dựng & chỉnh trang :

* Năm 1908 : Nhà nguyện 3 căn lợp lá.

* Năm 1919 : Nhà nguyện 5 căn lợp ngói, cột vuông, vách ván.

* Năm 1932 : Sửa lại thay cột vuông bằng cột tròn, vách vàn, mặt tiền xây gạch.

* Năm 1957 : Cha Phêrô Huỳnh Tiến Bộ đại tu, thu hẹp, xây tường, bó cột.

* Năm 1971 : Cha Giuse Nguyễn Phi Hùng dỡ ngói, lợp lá.

* Năm 1974 : Cha Antôn Dương Hữu Soạn cho xây dựng Đài Đức Mẹ và tu sửa thêm.

* Ngày 15/06/1975 : Đức Cha chính thức bổ nhiệm Cha Phanxicô Xaviê Đoàn Thái Đức làm cha sở họ đạo, trong năm đó ngài cũng tu sửa nhà thờ, bỏ lá, lợp tôn, quay hướng nhà thờ về hướng Quốc lộ 61.

* Tháng 12 /1991 Cha Phêrô Vêrona Chu Quang Tào về làm cha sở. Năm 1993 Ngài đã khởi công xây dựng lại mới hoàn toàn ngôi nhà thờ bằng vật liệu kiên cố. Tháng 11/1994 Đức Cha Gioan Baotixita đã về thánh hiến ngôi Thánh Đường.

* Tháng 2/2003 : vì lý do sức khoẻ, Cha Phêrô Vêrona Chu Quang Tào được Đức Cha chấp thuận cho nghỉ hưu tại họ đạo. Ngài qua đời tại họ đạo : 02/10/ 2008.

* Ngày 8/3/2003: Đức Cha chính thức bổ nhiệm Cha Hiêrônimô Nguyễn Văn Ngọ về làm Cha Sở Họ Đạo cho đến nay.

5. Những đặc điểm :

Giáo dân còn giới hạn về trí thức, nhất là những người từ 40 tuổi trở lên. Còn sống đạo theo kiểu truyền thống cha ông, giữ luật đạo hơn là sống tinh thần Tin Mừng.

Trường học cấp 1 cạnh nhà thờ đã được trao cho nhà nước quản lý.