Nhà thờ Bà Chủ (Vĩnh Phước)

Lược sử Giáo xứ Bà Chủ

Đây là lời truyền khẩu của ông cha già Phaolô Truyền, quê ở xóm Quảng Ngãi, Cái Mơn Ngài kể rằng: Thời triều Minh Mạng cấm đạo, giáo hữu tỉnh Quãng Ngãi khá đông, các cố đạo ẩn náo hoặc lui tới thường nên triều đình để ý gắt gao. Liệu không ổn nên một số giáo hữu lánh thân đi vào Nam ẩn náo. Phương tiện di chuyển bằng thuyền nan, chờ thuận buồm xuôi Nam đổ vào Ba Động, cập bến đổ dân lên rừng ven biển cất trại trú ngụ, luôn trông cậy vào Chúa, làm ăn vất vả, nước mặn trồng khoai sắn khó khăn lại bị thú rừng ăn phá, nhất là heo rừng và nai nhiều lắm nên canh giữ được củ khoai, củ sắn thật khó. Tuy vậy cũng sống được qua ngày, tinh thần ổn định là tốt rồi.

Nhà thờ Bà Chủ trước khi trùng tu

Địa phương ấy là Cái Đôi, thuộc tỉnh Vĩnh Long (bây giờ là Trà Vinh) giáo hữu ngày càng đông nên lần lượt tìm hướng đi sâu vào phía giồng, lập nên các họ đạo: Chà Và, Giồng Rùm. Số người khác ở lại Cái Đôi nhiều đời đến bây giờ.

Số người đến Giồng Rùm trú ngụ phát triển ngày càng đông, lại ở gần sông Cổ Chiên nên có một số gia đình theo dòng nước Cổ Chiên tìm lên đất Cái Mơn, vì ở đây lúc bấy giờ đã có họ đạo khá đông nên an lòng trú ngụ khoảng 10 gia đình. Họ định cư cách nhà thờ Cái Mơn khoảng 2000m. Người dân ở đây đã đặt tên cho số người mới vào trú ngụ là “xóm Quãng Ngãi”. Cha Phaolo Truyền là người thuộc xóm này, linh mục giúp nhiều nơi và khi đến tuổi già đã hưu dưỡng tại Cái Mơn, khi mất được an táng tại khu mộ Thánh P. Minh.

Tiếp theo là lời truyền khẩu khác của ông Trịnh Văn Nhờ. Ông là ngưuời cao tuổi, gốc cổ cựu trong họ đạo, ông mất năm 1940 thọ 80 tuổi.

Ông Trịnh Văn Nhờ thuật rằng : tổ phụ ông cùng một số người dân Quãng Ngãi vào năm 1864 đã di cư vào Nam, cư ngụ tại xóm “Quảng Ngãi. Để tìm đất rộng canh tác, có ba gia đình từ xóm Quãng Ngãi đi vào Bà Chủ. Tổ phụ ông theo rạch Bà Chủ, cách nhà thờ hiện nay 500m, lên bờ định cư.

Ba gia đình từ xóm Quảng Ngãi vào định cư noi rạch Bà Chủ là gia đình của ông Trịnh Văn Sâm, cha của của ông Trịnh Văn Nhờ.

Hai gia đình khác theo rạch Ba Vát đến định cư tại ngã ba rạch Bà Chủ, cách nhà thờ 300m là gia đình của ông Giang. Mộ của ông bà Giang còn tại đất thánh họ Bà Chủ. Gia đình còn lại là gia đình bà Tỏ.

Cả ba gia đình trên thuộc họ đạo CáiMơn, sau đó có thêm hai gia đình lái buôn cùng đến trú ngụ: là gia đình ông Sửu và ông Lương. Sau đó thêm một số giáo hữu.

Ông Sâm dâng 5 công đất cất nhà nguyện bên bờ rạch Bà Chủ nên được gọi là họ đạo Bà Chủ . Nguồn gốc tên giáo xứ Bà Chủ chỉ có vậy.

Nhà nguyện đầu tiên của Bà Chủ tại khu vực chợ Vĩnh Hòa. Nhà thờ cột chôn, lợp lá, Ông Trịnh Văn Sâm là câu họ.

Nhiều năm sau khi ông câu Sâm qua đời nhà nguyện hư nát. Nhận thấy chổ đất hẹp và quá âm u nên dời đi nơi mới trên đất ông câu Giang. Ông câu Sâm không có con, ông dâng 3 mẫu đất để cất nhà thờ. Nhà thờ mới cột cây, vách gỗ, lợp ngói, tọa lạc trước đất thánh họ đạo. Thời nầy ông Giang là câu họ. Ông Giang mất thì đến ông Sửu.

Ông câu Sửu là lái buôn nơi khác đến tạo đất lập nghiệp. Ông đến cùng với gia đình ông Lương. Ông Sửu đuợc phong câu họ, ông Lương là biện họ.

Ông biện Lương là ông nội của thày Mầu, cha Tôma Rỡ và dì Sáu Rực dòng Mến Thánh Giá Cái Mon.. Ông qua đời chôn tại đất thánh họ Bà Chủ. Các con của ông: Thầy Mầu là Phó Tế nhưng chết trước khi lảnh chức linh mục. Cha Tôma Rở, du học Pháp, giáo sư chủng viện Vỉnh Long, bị đột tử tại đây khi mới 35 tuổi.

Ông câu Sửu không con, có dâng cho nhà thờ 4 mẫu đất, ông qua đời và được an táng nơi phần đất của cô năm Huệ, mồ mã ông vẫn còn tại đây. Mộ thân phụ ông Sử là khuôn đá đỏ, tại phần đất của Út Chín.

Nhà thờ nơi đất ông câu Giang có qui cách: cột cây, vách gỗ, lợp ngói, 4 căn, hai cháy có tlớp học. Trong giáo xứ liên tục có 2 dì phước dạy trẻ.. Chuông nhà thờ do ông Câu Sửu dâng hiện tại ỏ nhà thờ.

Nhà thờ lâu năm quá nên phải cất lại. Lúc này giáo xứ Phú Hiệp đã có cha sở là cha Gioanbaotixita Nhơn, và giáo xứ Bà Chủ trở thành họ lẻ của Phú Hiệp đến ngày nay. Tuy vậy việc cất nhà thờ mới thì cha Bề Trên Cái Mơn là cha Gernot, giao cho cha Phêrô Đỗ Quang Lịnh, cha phó Cái Mơn đảm trách: nhà thờ nền đá, vách gạch, lớp ngói móc.

Cha Đổ Quang Lịnh thấy nhà thờ cũ ở cận rạch, đất lở, nhưng dời vào phía trong thì cận đất thánh nên quyết xây nhà thờ mới tại đất ông câu Sửu dâng là nhà thờ hiện tại. Công trình được khởi công năm 1930. Không có nhiều tiền nhnug cha dày công xây dựng, tu sửa. Nhà thờ nhỏ, có dáng vẻ và vững chắc, nhưng xuống cấp vì bom đạn chiến tranh. Đến đời cha Tađêo Thiện vào năm 1952 đã phải phá đi xây cất lại, tưởng rằng tồn tại nào ngờ thần phong và bà thủy không để yên.

Cha Marcô Thạch (1966) và cha Vincent Thanh (1967 ) cố gắng xây dựng tạm để có nơi giữ đạo qua ngày tháng.

Năm 1970 cha Phêrô Đinh Tài Tướng về nhận sở Phú Hiệp. Tuổi già sức yếu nên đối với nhà thờ Bà Chủ cha đã cố gắng bảo vệ những gì còn lại. Khiêm mhường nói thế thôi chứ thật sự cha đã hai lần nâng cấp nhà thờ, xây tượng đài Đức Mẹ, trang trí sân nhà thờ và đáng nể nhất là công trình xây bờ kè bảo vệ nền nhà thờ. Không công trình thì nay nhà thờ có thê đã xuống sông rồi!

Tóm lại họ Bà Chủ được thành lập vào thời cha Bề trên Quí, cha sở Cái Mơn, tên Pháp là Henri Gernot.

Từ ban sơ đến nay giáo xứ Bà Chủ có:

Những ông Câu:

Ô. Câu Sâm, Ô. Câu Giang, Ô. Câu Sửu, Ô. Câu Sử, Ô. Câu Ngàn, Ô câu Quí, Ô câu Nghi

Và những ông Biện:

Ô. Biện Hưởng, Ô. Biện Lương, Ô. Biện Nhờ, Ô. Biện Lành, Ô. Biện Quí, Ô. Biện Phẩm, v…

Linh mục và tu sĩ :

Cha Phi dòng Biển Đức, thầy Mầu (phó tế), cha Tôma Rở.

Nữ tu có dì : Dì Mạnh, dì Nghi, dì Lịnh, dì Gương, dì Hiển, dì Phụng. Hiện tại còn dì Hiệp mtg Cái Nhum, dì Ánh St Paul, con ông Sáu Ngọc.

Các cha sở Phú Hiệp phục vụ giáo xứ Bà Chủ :

Cha Cảnh, Cha Tiền, Cha người Pháp), Cha Biểu, Cha Đoài, Cha Truyền, Cha Nhơn, Cha Thọ, Cha Sinh, Cha Quang, Cha Vinh, , Cha Marcô Thạch, Cha Tađêô Thiện, Cha Vincent Thanh, Cha Phêrô Tướng,

và Cha Antôn Quân đang nhiệm.

Từ năm 2005 cha Phêrô Tướng dầu hi sinh lắm cũng phải đi hưu vì đã ngoài 80. Giáo xứ Phú Hiệp và Mỹ Sơn, Bà Chủ một lần nữa giao lại cho Cái Mơn. Cha Quản Hạt cũng là cha sở Cái Mơn, theo ý Đức Giám Mục đã phân công cha Antôn Nguyễn Minh Quân phụ trách Phú Hiệp và Bà Chủ. Nguyên tắc là cha phó nhưng cha được toàn quyền tổ chức hai giáo xứ nầy với tư cách là cha sở. Riêng với họ Bà Chủ cha hết sức vui mừng và hài lòng vì giáo dân tốt lành và đoàn kết ngoài sự mong muốn. Nhờ vậy mà đến nay dù phải bận lo cho họ Phú Hiệp, họ chánh cha vẫn làm được nhiều công tác cho Bà Chủ như tạo cảnh quang thoáng mát cho khu vực nhà thờ, đang xây dựng nhà dì phước, tôn tạo đất thánh. Đất nhà thờ Bà Chủ không nhiều nên việc nhiều gia đình quảng đại giao lại những phần đất đã chiếm dụng từ lâu là điều thật đáng ghi ơn.

Từ ngày cha nhận trách nhiệm đến nay hầu hết giáo dân bê trể đã trở lại nhà thờ, có thêm nhiều tân tòng, nhiều khách xa biết đến giáo xứ Bà Chủ. Trong tuần có thánh lễ, có giờ giáo lý cho người lớn và thiếu nhi. Trước đây vài thập niên giáo dân Bà Chủ nghèo vì đất chật người đông, nhưng gần đây họ đã biết làm cây cảnh nên thu nhập khá hơn. Cha kêu gọi cho con em đi học và học cao lên. Không chỉ nói mà thực tế cha tìm cho học sinh nhiều bổng và có ngày phát bổng công khai để gây ý thức nơi phụ huynh.

Giáo xứ đang trên đà phát triển, nhà thờ xuống cấp và cũng quá chật đối với số giáo dân hiện nay, cha chủ trương cương quyết xây dựng nhà thờ mới mặc dầu tài chánh chưa thấy trước.Với niềm tin thường tình của các linh mục đàn anh “khởi sự làm đi sẻ hoàn thành thôi”. Đúng lắm, bởi chưa thấy nhà thờ nào xây dựng mà nữa chừng dang dở! Hiệp thông cầu nguyện với cha Quân nhé.

Viết theo lời kể của ông Trần Văn Kha,câu họ

< Tư liệu theo website GP Vĩnh Long >

Họ Đạo Vĩnh Phước (Bà Chủ)

TÊN CŨ: Bà Chủ

ẤP: Hòa Phước, XÃ: Vĩnh Hòa, HUYỆN: Chợ Lách, TỈNH: Bến Tre - ĐT: (075) 866146

BỔN MẠNG: Thánh Tâm

GIÁO DÂN: 460

GỐC TÍCH:

Tư liệu của Cha Phêrô Tướng cung cấp: Truyền khẩu có gia đình ông Trịnh Văn Sâm và con là Trịnh Văn Nhờ, với vài ba gia đình nữa tới Vĩnh Hòa lập nghiệp, định cư tại Rạch Bà Chủ vào khoảng năm 1864.

Sự nghiệp mở mang, bà con dâng đất (5 công) cất Nhà nguyện, để làm nơi thờ phượng Chúa và các hoạt động mục vụ khác. Thời Cha Charles Gernot (quen gọi là Bề Trên Quí) (1864 - 1912) làm sở Cái Mơn, Ông Sâm được làm ông Câu, ông Nhờ làm Biện việc. Ông Sâm mản phần, Ông Câu Giang lên làm Câu, bảo vệ họ đạo. Ông Câu Giang dời Nhà thờ về đất ông và dâng thêm phần đất thánh để lo mồ mả ông bà. Nhân hòa, địa không hòa, đất sạt lở. Ông Câu Sửu và ông Biện Lương, dâng đất cho Nhà thờ, dời Nhà thờ về đó, bảo tồn tới nay (1912). Được biết ông Biện Lương là ông nội của Cha Tôma Rở (gốc Thạnh Phú - Bến Tre).

Thế sự thăng trầm thay đổi. Bây giờ thì địa hòa mà nhân bất hòa. Chiến tranh bùng nổ, dân tình tứ tán, nhà cửa tan hoang. Cha Pet. Đỗ Quang Lịnh đã dày công xây dựng và tu sửa, bom đạn không tha, tàn phá lần nữa (1922).

Cha Tađêô Thiện xây dựng lại (năm 1952), tưởng là sẽ tồn tại lâu dài. Nào ngờ Thần Phong kết hợp với Bà Thủy không để yên. Cha Marcô Thạch (1966), Cha Vincent Thanh (1967) về cố gắng xây dựng tạm, nương theo ngày tháng.

Mãi tới năm 1970, Cha Pet. Đinh Tài Tướng về nhận trách nhiệm. Tuổi già sức yếu Cha cố gắng bảo vệ cái gì tồn tại.

Vĩnh Phước - tên mới của Bà Chủ, là do ghép chữ đầu của xã Vĩnh Hòa và chữ cuối của ấp Hòa Phước.

Họ Vĩnh Phước ngày nay có khoảng 460 con chiên lớn nhỏ. Ngày đêm sống trong cầu nguyện cho Phước trường tồn mãi mãi.

* Nguồn :  Trang Web Giáo xứ Cái Mơn