Nhà thờ Đồng Bào

Lược sử Giáo xứ Ðồng Bào

< chưa có >

…………………………………………..

Xứ Đạo Kẻ Bèo và Linh Mục trẻ

Lưu Quốc Hoà

Đất chiêm trũng Hà Nam ngày xưa có một làng, cứ gặt chiêm xong là nước nổi. Theo làng ấy đứng từ đường cái quan nhìn vào như một ốc đảo. Ốc đảo ấy nổi phập phờ trên nước như cái chảo lớn úp ngược. Những đám bèo tây bị sóng đồng chiêm đánh tạt vào bụi tre ven làng suốt mùa nước nổi cứ thế ken dày. Làng bị bao vây bốn mặt là bèo. Từ đấy người ta thuận miệng gọi tên thành Làng Bèo .

Khi người Pháp sang đô hộ. Khi khảo sát địa danh hành chính, họ không thể phát âm nổi tiếng “Bèo” nên gọi thành “Bào” và đặt lại tên hành chính là “Đồng Bào”. Tên này tồn tại một thời gian và cuối cùng thì tên Làng Bèo do các cụ đặt vẫn là địa danh không thể mất. Làng bây giờ thuộc xã Tiên Ngoại Huyện Duy Tiên, Tỉnh Hà Nam . Đây là một làng theo đạo Công giáo toàn tòng với số dân khoảng 700 nhân khẩu. Làng có nhà thờ xứ và con chiên các làng đạo Công Giáo vẫn giọi là Nhà thờ xứ Kẻ Bèo.

Linh Mục trẻ Nguyễn Đức Toản. Cha Sứ cai quản Nhà thờ tiếp tôi và những thông tin điền dã trên tôi cập nhật từ lời kể của Linh Mục.

Tôi về nhà thờ Xứ Bèo trong một ngày nắng đẹp mà không hẹn trước. Hôm nay là ngày Lễ Chúa nhật của giáo dân. Khuôn viên Nhà thờ uy nghi trong nắng sớm đồng chiêm. Bà con giáo dân ăn mặc rất sang trọng đến Nhà thờ. Nếu đứng ngoài khó ai nhận ra đây là một buổi tập trung Lễ Thánh với trên 1000 giáo dân của mấy xứ Đạo tập trung hành lễ. Tiếng ắc mô ni um cổ kính trầm hùng. Tiếng cầu nguyện thành kính âm âm trong Nhà thờ. Cha trẻ Nguyễn Đức Toản ngồi trên vị trí trang trọng giảng Kinh và điều hành buổi Thánh Lễ. Tôi không thấy ai phải vừa đọc Kinh vừa nhìn sách. Những điều giáo lý đã ăn sâu vào trí nhớ của con chiên để thành tiềm thức cho những người “kính Chúa, yêu nước sống tốt đời, đẹp đạo”…

NGÀY CHÚA NHẬT TẠI NHÀ THỜ

Tan buổi lễ tôi được Linh Mục trẻ – Cha sứ Kẻ Bèo Nguyễn Đức Toản mời về phòng khách nhà thờ. Khác với tác phong của bậc Cha chăm sóc phần hồn cho con chiên một sứ đạo, Linh mục trẻ, đẹp trai và hào hoa lịch lãm, niềm nở tiếp tôi. Linh mục dẫn tôi đi thăm khuôn viên Nhà thờ xứ với những công trình sang trọng vừa được nâng cấp cải tạo. Tôi ngước nhìn lên nóc Nhà thờ trong nắng sớm đồng chiêm quê hương tôi mà ngẫm ngợi bao điều về sự chìm nổi của một tôn giáo qua nhiều thể chế chính trị. Nhà thờ ngạo nghễ vươn giữa thảm lúa xanh đang trổ đòng. Giáo dân tan buỏi lễ người nào việc nấy tản về các luỹ tre xanh cổ tích, phút sinh hoạt tôn giáo ấy như một động lực bồi bổ tôn tạo phần hồn cho những sinh linh đang tồn tại với đức tin mà họ trao gửi.

LINH MỤC NGUYỄN ĐỨC TOẢN

Linh Mục dẫn tôi đi thăm công trình kiến trúc mới vừa đặt móng. Theo tay chỉ và ngó qua phối cảnh, tôi ngỡ ngàng với ý đồ xây dựng khuôn viên mới của Linh mục với lối kiến trúc đền đài Á Đông theo hình lục lăng. Chẳng bao lâu nữa. Công trình này sẽ hoàn tất với chiều cao khoảng 18,5 mét và đứng cạnh Nhà thờ sứ cổ kính theo lối kiến trúc Gôtích Phương Tây.

********************************

Hai năm về cai quản Giáo xứ, Linh Mục trẻ đã kết hợp với chính quyền hai xã Tiên Nội và Tiên Ngoại, cộng với sức của sức công của mấy làng làm cuộc cách mạng về giao thông nông thôn. Cái mơ ước bao đời khi các làng của 2 xã vẫn “gần nhà xa ngõ” đi lại khó khăn cách trở trong cảnh lầy lội. Chỉ trong một tháng của năm 2008. Trên một km đường bê tông vĩnh cửu như dải lụa mềm vắt ngang thảm lúa đồng chiêm. Các thôn: Hoà Trung – Ngò – Hoàng Lý từ nay rút ngắn một nửa đường đi để xe đạp, xe máy và ôtô thuận tiện tham gia giao thông. Cây cầu cứng bê tông như một gạch nối tốt lành cho đôi bên lương giáo tham gia sinh hoạt cộng đồng trong tình đoàn kết thương yêu. Vui nhất có lẽ là lứa học sinh, như cánh bướm nhỏ đồng chiêm đạp xe đến trường.

Làng Bèo là làng nhỏ với số dân cư trên 700 người. Trong công cuộc đổi mới hôm nay. Xứ Đạo toàn tòng đã vươn kịp và hội nhập với bước chuyển mình của vùng quê Hà Nam cần cù, anh dũng. Linh Mục trẻ như con thoi vận động giáo dân kính Chúa yêu nước – Tốt đời đẹp Đạo với tất cả các hoạt động mang tính con Người. Vì Con Người. Các tệ nạn cờ bạc, mê tín dị đoan, nghiện hút và các mâu thuẫn hôn nhân gia đình đều êm dầm mát lái. Không có hoạt động nào vắng bóng sự đóng góp của nhà thờ xứ. Cha Nguyễn Đức Toản, vị Linh mục trẻ vừa cai quản phần hồn theo giáo lý của tôn giáo vừa là nhạc trưởng khởi xướng các hoạt động bấy lâu bị quên lãng. Bản nhạc mới xứ Kẻ Bèo đã và đang ngân lên rộn rã.

***********************

Làng Bèo Duy Tiên Hà nam đã từ lâu ta biết tiếng với mặt hàng truyền thống là nấu rượu. Cũng như rượu Vọc Bình Lục, rượu làng Bèo đã có mặt trên mọi miền đất nước và kể cả nước ngoài với những hương vị đặc trưng không thể lẫn với bao nhiêu thứ rượu gạo truyền thống. Đây là nghề phụ cổ truyền cũng chịu số phận chìm nổi theo lịch sử và cơ chế để đến hôm nay vẫn tồn tại và phát triển. Biết bao bài báo và trên các tập chuyên san. Các tác giả đã giới thiệu khá đầy đủ về mặt hàng truyền thồng của làng nên tác giả bài báo này thấy không đủ tầm nói thêm, chỉ cung cấp một thông tin là làng rượu cổ truyền từ đàn ông, đàn bà đều là những nhà thẩm định chất lượng cự phách bằng “đô ngửi, đô nếm” trực quan khứu giác và vị giác rất tinh tường. Nói cụ thể là những tay “sành rượu” nhưng không ai “nát rượu”. Họ là những người có “văn hoá uống rượu” rất chuẩn mực. Chính nghề nấu rượu đã thúc đẩy cho nghề chăn nuôi lợn với lợi nhuận khá cao.

Làng đạo Xứ Kẻ Bèo có đền thờ Thánh Ven. Đó là vị Linh mục quốc tịch Pháp vào truyền đạo vùng Duy Tiên và là cha xứ trụ lại để xây dựng xứ Kẻ Bèo từ thế kỷ 18. Xứ đạo đã lập Đền thờ từ năm 1861. Cũng như Đạo Phật, Linh Mục Ven như Thành Hoàng Làng đã có công chăm sóc phần hồn và phần xác cho giáo dân để tôn chỉ mục đích tôn giáo được mọi người trong xứ vươn lên hướng thiện. Khu nhà thờ mới của giáo xứ sắp hình thành là nơi thờ Thánh Ven. Một nét văn hoá hướng về cội nguồn, cho dù cội nguồn ấy khác quốc tịch và màu da.

******************

Câu chuyện giữa tôi và Linh mục Nguyễn Đức Toản bên vườn cảnh nhà thờ đang vào mạch thì bất thần trận mưa ập đến. Chúng tôi đành tạm dừng và để “sơ tán” vào phòng khách. Tôi và Linh Mục ngồi trầm ngâm bên tách trà lặng ngắm những tán cây rung rinh nhảy múa trong mưa. Đã lâu mới có trận mưa thoả thuê như vậy. Những tán cây trong vườn xôn sao, tưng bừng đón sự rải nồng mà thiên nhiên ban tặng. Tôi lan man nghĩ về phận làm Người trong Cõi Người sinh ra trên mặt đất với đầy đủ cái quyền: ái, ố, hỷ, nộ, dục, lạc… Cũng như vườn cây kia. Muốn xanh tán và toả hương, cần khí trời, khí đất, cần nắng để quang hơp thành diệp lục, cần mưa để hoà tan chất hữu cơ nuôi rễ bền cắm vào lòng đất…Tất cả là hiển nhiên như phép biện chứng duy vật ngàn đời…Đâu là hữu hình, đâu là vô hình trong thẳm sâu cảm nhận. Tự nhiên tôi buột miệng nói với Linh Mục câu nói của một Nhà văn lão thành đã nói cùng tôi trên đường đi sáng tác:

– Cái đáng sợ nhất không phải là bom nguyên tử. không phải là động đất hay đại dịch với những tên khoa học rối rắm…Đáng sợ nhất là Con người sinh ra trên mặt đất không biết bái lạy điều linh thiêng gì và tâm phục một điều gì! Coi vật chất là tất cả, coi phồn thực, khoái lạc là mục đích thường trực trong ý nghĩ và hành động… Tất cả các nghị quyết, các mệnh lệnh hành chính đanh thép đều vô nghĩa khi lòng người không yên ổn phục tòng. Chỉ có tôn giáo với những tôn chỉ rất Người, thực hiện sinh động điều ấy. Đó là sự Giác Ngộ để làm nên phẩm cách Người với căn cốt thiện lương bác ái…Không tôn giáo người dễ sinh cái ác…

Nhìn thẳng vào mắt Linh mục. Tôi đặt câu hỏi khá đường đột của kẻ ngoại đạo:

Thưa Linh mục! Cho tôi hỏi một điều: Tại sao Linh mục lại chọn nghiệp tu hành khổ hạnh để lập thân.

Cha Toản cười hiền hậu:

– Cũng đơn giản thôi ông ạ! Cũng như Nhà Văn ấy…”Lập thân tối kỵ nghiệp văn chương”! Tôi cũng thế thôi. Tôi lao vào cái người đời “kỵ” để lập thân chứ không màng lập nghiệp. “nghiệp” của tôi là sự giàu có và tăng trưởng của Xứ Đạo tôi đang cai quản. Tôi đã bỏ công 20 năm vừa học chữ, vừa tu luyện tại Đại Chủng Viện để có hôm nay mặc áo Linh Mục và truyền đức tin nhân từ của Chúa tới giáo dân. Tôi là cậu bé Làng Chài Lê Lợi xã Phù Vân Hà Nam nghèo khổ lam lũ. Tôi yêu quê và yêu bà con giáo dân như máu thịt…Tôi thấy cần phải làm một chiếc cầu nối giữa Ý Chúa thành Lòng Dân – Tuổi 39 của tôi với chức phận Linh Mục, tất cả mới chỉ là bắt đầu..

chưa kịp nói điều gì thì trận mưa đã tạnh. Linh Mục vội vã bắt tay tôi. Chiều nay Linh mục đi làm lễ cho một giáo dân vừa qua đời…Nghĩa tử là nghĩa tận. Chúng tôi đành dừng câu chuyện và hẹn gặp lại nhau một dịp khác…Phía trước, cuộc sống con người có bao điều vẫy gọi.

Viết tại Nhà thờ Kẻ Bèo – Duy tiên Hà Nam

LQH