Nhà thờ Đức Bà Biển Hồ

Lược sử Giáo xứ Đức Bà Biển Hồ

Nhà thờ Đức Bà Biển Hồ

Xã Nghĩa Hưng, Huyện Chư Păh, Tỉnh Gia Lai

Từ năm 1920 - 1921, công ty P.I.T. (Plantation Indochinoise des Thés) của Pháp đã khai khẩn vùng đất phía bắc Biển Hồ để trồng trà. Đây chính là đồn điền đầu tiên của người Pháp trên Cao Nguyên Pleiku. Sở Trà (cách gọi của người dân lúc đó) nằm trên bờ bắc Biển Hồ - cách hồ nước gần 2km. Công nhân đồn điền hầu hết là người miền Trung, sống quanh đó và lập thành làng Cỏ May.

Những tín hữu công giáo nơi đây thời gian đầu thường đến thị xã Pleiku, cách xa hơn 13 km, để tham dự Thánh lễ hoặc lãnh nhận các Bí tích, do các cha sở Hà Bầu hoặc Pleiku phụ trách như: Cha G.B. Phan 1923-1927 và Cha Léopold Priou (cố Tài) 1927-1932; Cha Anrê Lê Xuân 1932-1933; Cha Phaolô Lê Đình Ban 1933-1943 (ở Pơo-La Sơn)...Trong thời Cha Lê Đình Ban, năm 1931, họ đạo Biển Hồ Chè được thành lập, có bổn mạng là Đức Bà dâng Chúa Giêsu trong đền thánh (02/02), chính vì vậy mà Họ Biển Hồ Trà/Biển Hồ Chè còn gọi là Họ Đức Bà Biển Hồ.

Tháng 11/1941, Cha Paul Boudillet (Cố Đinh), MEP đến Giáo phận Kontum và được bổ nhiệm coi sóc các công nhân đồn điền trong Giáo phận Kontum. Cha Boudillet đã xây một ngôi nhà thờ tại nhà máy chè Biển Hồ. Biến cố năm 1945, người Nhật áp tải các công dân và thừa sai người Pháp xuống Nha Trang để quản thúc. Vào tháng 09/1945, Việt Minh giành chính quyền, Cha Boudillet tiếp tục bị bắt giữ và được đưa tới Quảng Ngãi, tại đó ngài bị bệnh kiết lỵ rất nặng. Đến tháng 04/1946, họ thả ngài ra, ngài được đưa đến bệnh viện ở Huế, sau đó chuyển vào Sài Gòn, và Cha đã qua đời vào ngày 16/06/1946, được chôn cất trong nghĩa trang của Bệnh viện Adran, Sài Gòn (x. Tiểu sử Cha Paul Boudillet, Văn khố MEP).

Nhà máy chè Biển Hồ thập niên 1930.

Ảnh: sưu tầm

Năm 1948, người Công giáo từ các họ đạo Hiển Sơn, Ngô Sơn, Tiên Sơn, Trà Đa kéo đến làm công nhân cho sở chè do người Pháp làm chủ. Có một nhà nguyện tại Nhà máy chè gọi là “Cỏ may” (Xóm Trải Mộ, Làng Cỏ May). Năm 1952, Cha Théophile Bonnet (Cố Quý) phụ trách, họ đạo có Ban chức việc gồm:

- Ông Nguyễn Thiên, câu chánh.

- Ông bà Thung, biện.

- Ông Nguyễn Cần, biện.

- Ông Nguyễn Ngọc Rạng, biện.

Năm 1955, Cha Bonnet đổi về Kontum. Mãi tới năm 1957 có Cha Charles Gorrissen (Nhơn) đến. Vào lúc này tổng số giáo dân được 367 người. Năm 1960, người Pháp bán lại Sở Trà cho công ty kinh doanh của Hoa kiều.

Năm 1963, bắt đầu có 3 nữ tu và 4 đệ tử tới phục vụ cho một cộng đoàn 586 giáo dân. Ban chức việc vào thời điểm này gồm các vị : Ông Bà Thung, ông Dương Mai, ông Trần Tửu và ông Nguyễn Đạt. Ngôi nhà thờ tại thôn 2 xã Biển Hồ được xây cất vào năm 1959.

Thời Cha Gorrissen coi sóc (1957-1968), Cha cho xây một nhà câu lạc bộ, một ký nhi viện và một khu nhà dành cho các nữ tu và trạm khám bệnh phát thuốc..

Đến năm 1968, Cha Simon Trương Xuân Thanh (Gx Tiên Sơn) kiêm nhiệm cho tới 1973, lúc này Giáo họ có 1.093 giáo dân. Qua năm 1974, giáo xứ được coi sóc bởi các linh mục nhà thờ Thăng Thiên.

Cha Tôma Nguyễn Văn Thượng, phó xứ Thăng Thiên (1981-1994) đã thường xuyên đến giúp mục vụ tại giáo xứ.

Năm 1989, Ban chức việc gồm các ông Hà Thung: câu chánh và Dương Mai: câu phó. Các ông biện : Các ông Nguyễn Chạy, Nguyễn Ngọc Ngân, Nguyễn Văn Thọ và Nguyễn Văn Sang. Số tín hữu là 435 thuộc 74 gia đình.

Năm 1994, Cha Tôma Thượng thuyên chuyển về giáo xứ Tiên Sơn, Cha vẫn kiêm nhiệm giáo xứ Đức Bà Biển Hồ cho đến năm 2004.

Từ 2005-2012, các Cha Dòng Phanxicô phụ trách giáo xứ: Cha Vinh sơn Nguyễn Thành Trung (ofm)...Giai đoạn này các sinh hoạt trong giáo xứ được khởi sắc với các hoạt động giới trẻ, Thiếu Nhi Thánh Thể, học giáo lý.v.v.

Từ năm 2012-2014 Cha Micae Nguyễn Tuấn Huy về làm phó xứ Ninh Đức kiêm quyền chính xứ Đức Bà Biển Hồ. Cha đến dâng thánh lễ cũng như thi hành mục vụ .

Từ 2015-2017, Cha Giuse Giang Tử Dương được bổ nhiệm phó Ninh Đức kiêm quyền chính xứ Đức Bà Biển Hồ. Mỗi tuần, Cha Giuse đến dâng Thánh lễ ngày Chúa nhật, và ở lại giáo xứ đến ngày Thứ Hai để giải quyết các công việc trong tuần. Ngôi nhà thờ của giáo xứ xuống cấp trầm trọng, nhất là phần kèo cột và mái...Nhờ sự đóng góp đa số của bà con trong giáo xứ, của quý Cha và một số ân nhân, giáo xứ đã làm lại nhà thờ gần như mới: mái, trần, cung thánh, nền...,và thay được bộ ghế mới; đồng thời cũng làm Chặng đàng Thánh Giá xung quanh nhà thờ.

Từ 2017-2020, Cha Giuse Nguyễn Hữu Chi, ofm được Đức Cha Aloisiô bổ nhiệm làm Cha chính xứ, ngài ở tại giáo xứ. Lần đầu tiên sau khoảng thời gian dài đến nay giáo xứ Đức Bà Biển Hồ mới có Linh mục coi sóc ở tại chỗ. Giáo xứ được củng cố về mọi mặt, mọi hoạt động đi vào qui củ, nề nếp. Cha Giuse đã xây dựng giáo xứ phát theo chiều hướng tốt đẹp.

Ngày 10/06/2020, Đức Cha giáo phận đã bổ nhiệm Cha Phêrô Trần Phú Nhuận, ofm làm linh mục chính xứ Đức Bà Biển Hồ, thay Cha Giuse Nguyễn Hữu Chi. Đức Cha còn bổ nhiệm Cha Simon Nguyễn Tấn Đạt, ofm làm phó xứ.

Hiện nay giáo xứ có tất cả 815 giáo dân. Trong đó cộng đoàn người Kinh là 790 giáo dân; có 25 giáo dân sắc tộc Jrai (số liệu năm 2020).

Ngoài các cha sở và cha phó, giáo xứ cũng thường xuyên được các thầy dòng Phanxicô đến giúp sinh hoạt giới trẻ và các mặt khác.