Nhà thờ Ngọc Đồng

Lược sử Giáo xứ Ngọc Đồng

I - VỊ TRÍ

Giáo xứ Ngọc Đồng hay còn gọi là Ngọc Đường, nằm gần Phố Hiến - một địa danh rất nổi tiếng của tỉnh Hưng Yên - cách Hà Nội 60 km về hướng Tây Bắc và cách Tòa giám mục Thái Bình 90 km về hướng Đông Nam. Nằm trên mảnh đất giàu truyền thống, Ngọc Đồng đã đón nhận đức tin từ rất sớm, có thể vào khoảng nửa cuối thế kỷ XVII.
Năm thành lập: 1698
Bổn mạng: Đức Mẹ Mân Côi
Số giáo dân khoảng 753
Linh mục chính xứ: Giuse Nguyễn Văn Thiện (9/2014)
Địa chỉ: Nhà thờ Ngọc Đồng, xã Ngọc Thanh, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên.
Điện thoại: 0321-382-3973

II - QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

Năm 1676, các thừa sai Đaminh đặt chân lên Phố Hiến, mở đầu cho công cuộc truyền giáo ở Giáo phận Đàng Ngoài. Ngày đó các thừa sai đến Bắc Việt thường cập bến Phố Hiến, qua Ngọc Đồng để lên Thăng Long. Vì thế, Ngọc Đồng đón nhận đức tin rất sớm.

Khi nhà Nguyễn bách hại Đạo tại tỉnh Nam Định, Hưng Yên là nơi lánh nạn cho các vị thừa sai. Đức cha Martinô Gia (Domingo Marti) - giám mục tiên khởi Địa phận Trung - đã đặt Tòa giám mục ở đây và kiêm luôn cha xứ Ngọc Đồng. Ngoài ra, Đại chủng viện Lục Thủy Hạ được di chuyển về Ngọc Đồng, để đào tạo các chủng sinh, linh mục nhằm có người phục vụ Tin Mừng.

Thời Tự Đức cấm đạo, vì được báo ở Ngọc Đồng có Lý Tô đang rèn gươm giáo (để chống cướp), quan Giám binh tỉnh Hưng Yên ngờ rằêng dân võ trang chống lại triều đình. Ngày 09.01.1858 ông đem 5.000 binh lính đến bao vây làng Ngọc Đồng, bắt được linh mục Huấn, hàng chục tu sỹ, chủng sinh, các chức sắc và một số đông giáo dân. Lính còn đốt nhiều nhà và chém giết 5 người.

Mặc dầu bị bách hại, tín hữu Ngọc Đồng vẫn kiên vững đức tin. Nhiều người đã sẵn sàng lấy máu mình để minh chứng cho đức tin. Ngay từ thời Minh Mạng đã có thánh linh mục Phêrô Nguyễn Bá Tuần (15.7.1838). Thời Tự Đức, Ngọc Đồng đã đóng góp cho Vườn vạn tuế Thái Bình 27 vị hiền phúc tử đạo.

Từ ngày thành lập đến nay, Ngọc Đồng ngày càng thăng tiến, dưới sự chăm sóc của các cha: Đức cha Marti Gia, cha Đaminh Mậu Op, cha Dương, cha Đaminh Huấn, cha thánh Giuse Trần Văn Tuân, cha Bỉnh, cha chính Careras Hiền, cha Vĩnh, cha Thức, Đức cha Riano Hòa, cha Năng, Đức cha Thuận, cha Pages Thái, Đức cha Fernandez Định, cha chính Foronda Hiền, Đức cha Munagorri Trung, cha Moreno Trinh, cha Serra Thiều, cha Cejero Khang, cha Tôma Trần Công Tính, cha Lobera Yên, cha Vinh sơn Phạm Văn Tuyên, cha Tôma Đoàn Xuân Thỏa và hiện nay là cha Giuse Nguyễn Tri Chúc.

Giáo xứ Ngọc Đồng gồm có các Giáo họ Hoàng Độc và Thanh Cù.

III - TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, Giáo xứ Ngọc Đồng vẫn không ngừng vươn lên trong đời sống đức tin. Hiện nay, Ngọc Đồng không còn là nơi trung tâm sinh hoạt tôn giáo của giáo phận, nhưng vẫn có sự hiện diện thường xuyên của các cha, Dòng nữ Đaminh Thái Bình. Các đoàn hội của giáo xứ vẫn duy trì và hoạt động: Huynh Đoàn giáo dân Đaminh, các Ca đoàn, hội Gia Trưởng, hội Hiền Mẫu, hội Kim nhạc...

Ngoài các đoàn hội, giáo xứ còn mở các lớp giáo lý theo từng độ tuổi. Các em rất hăng say học hỏi về giáo lý và chia sẻ Lời Chúa hàng tuần.

Nguồn : Website Giáo Phân Thái Bình

...............................

Tư liệu bổ sung

Đôi nét lược sử làng xứ Ngọc Đồng (Ngọc Đường).

- Nguồn :

Theo các cụ Tiên chỉ Trưởng thượng làng Ngọc Đồng còn lưu truyền lại: làng Ngọc Đồng là một trong những làng cổ nhất Bắc Việt, được thành lập khoảng từ thế kỷ X bởi Tướng quân Phạm Bạch Hổ (Phạm Phòng Át) là 1 trong 12 sứ quân, dân Ngọc Đồng gọi là Vua Mây, nay còn lăng mộ tại đầu làng. Vì Vua Mây mà làng Ngọc Đồng đúng ra sơ khai gọi là Ngọc Đường, vì ''Đường'' là cái nhà lớn, Ngọc Đường là Nhà Ngọc cho Vua ở. Vậy nên cạnh làng Ngọc Đồng có làng lấy tên là Phượng Lâu. ''Lâu'' là lầu cao, là nơi Vua lên quan sát gọi là Lầu Phượng cũng vì lẽ đó.

Tướng quân là người lập nên làng Ngọc Đồng, sau khi ông mất, dân làng thương tiếc chôn táng và tôn Tướng quân làm Thần Thành hoàng làng Ngọc Đồng và thờ ở Đình làng. Mãi sau đến thế kỷ XVII (1698), dân làng Đón nhận Tin mừng thì không thờ cúng Thành hoàng nữa. Trong làng Ngọc Đồng thời xa xưa có cái giếng lớn gọi là giếng Ngọc, con gái làng dù lao động làm nông - chân lấm tay bùn nhưng khi gánh nước tắm rửa giếng này thì da dè trắng trẻo và xinh đẹp có tiếng, mệnh danh là ''Đất Ngọc Người Tiên'', vì con gái làng xinh đẹp nên cứ lấy người thiên hạ: lấy Tây, lấy Quan mà còn bỏ đạo và thiệt cho trai làng, nên các cụ Chức sắc Kỳ mục bàn họp và lấp cái giếng ấy lại, nay không thấy dấu tích, những câu chuyện này được dân Ngọc Đồng vẫn lưu truyền cho thế hệ sau như một câu chuyện truyền thuyết từ xa xưa, chứ không nhằm mê tín hay dị đoan...

Ngọc Đồng là nơi nhận Tin mừng từ khá sớm, có truyền thống Tử Đạo, mà điển hình là Hiển Thánh Linh mục Phêrô Nguyễn Bá Tuần - Thánh Tổ làng Ngọc Đồng và 27 vị Hiền Phúc đồng hương. Cuộc sống Đạo và Đời của Giáo xứ Ngọc Đồng ngày càng phát triển thăng tiến nên dân vùng này có câu: ''Thứ nhất Phú Nhai, thứ hai Ngọc Đồng''.

Ngôi Thánh Đường dâng kính Đức Mẹ Mân Côi được khởi công từ năm 1938 và khánh thành năm 1941 bằng vật liệu kiên cố - Nhà Chung Giáo xứ cũng được đồng thời xây dựng trong thời gian này. Mãi cho đến năm 1954, hòa theo phong trào di cư lịch sử vĩ đại, dân xứ Ngọc Đồng hầu hết đã di cư vào nam định cư tại Lạc An - Bình Dương, thành lập Giáo xứ Ngọc Đồng - Lạc An (Giáo phận Phú Cường) và định cư tại Hố Nai - Biên Hòa, thành lập Giáo xứ Ngọc Đồng - Hố Nai (Giáo phận Xuân Lộc). Chỉ còn có số ít dân làng ở lại giữ mảnh đất Quê Cha Đất Tổ - cố gắng sống và giữ Đạo, xây dựng kiến thiết thêm làng xứ phát triển tới nay.''